Witamina K Występowanie, zastosowanie, działanie i właściwości

Blog nagłówek

Witamina K

Witamina K zaliczana jest do niezbędnych składników pokarmowych, bez których niemożliwe jest prawidłowe funkcjonowanie ludzkiego organizmu. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi i ma wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu kostnego i wspiera proces tworzenia tkanki kostnej. Jest syntetyzowana w układzie pokarmowym, a dostarczana jest także wraz z dietą – zawierają ją produkty pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.

Wchłanianie witaminy K odbywa się w jelicie cienkim, a głównym miejscem jej magazynowania jest wątroba. Jakie są skutki niedoboru, a co powoduje nadmiar witaminy K? W jakich sytuacjach warto sięgnąć po suplementy diety zawierające witaminę K?

Witamina K bierze udział w procesie krzepnięcia krwi. Uczestniczy także w metabolizmie kości. Zaliczana jest do związków mających znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ponieważ jest istotna dla profilaktyki chorób układu krążenia. Uczestniczy w procesie syntezy białka protrombiny, czyli czynnika krzepnięcia krwi znajdującego się w osoczu.

Witamina K wywiera korzystny wpływ poprzez hamowanie zwapnienia naczyń krwionośnych. Uczestniczy w procesie karboksylacji białek. Dzięki temu osiągają one zdolność łączenia z wapniem i przybierają formę aktywną. Warto mieć świadomość, że zwapnienie naczyń krwionośnych to istotny czynnik mający wpływ na rozwój chorób układu krążenia, m.in. miażdżycy.

Jak wspomnieliśmy, witamina K odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu kostnego. Wspólnie z witaminą D3 ma znaczenie dla prawidłowego przebiegu procesu syntezy białka osteokalcyny, które wpływa na pracę osteoblastów, czyli komórek kościotwórczych.

Rola witaminy K w świetle aktualnych doniesień naukowych

Najnowsze badania wskazują, że witamina K znajduje zastosowanie jako substancja przeciwzapalna i wspomaga organizm w ochronie przed stresem oksydacyjnym. Dzięki temu działaniu witamina K może spowalniać rozwój chorób nowotworowych. W niektórych analizach udowodniono, że witamina K wykazuje właściwości antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe i przeciwzapalne.

witamina K

Rodzaje witaminy K

Witamina K zaliczana jest do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Wyróżnia się 3 głównie witaminy:

  • filochinon, czyli witamina K1;
  • menachinon – witamina K2;
  • menadion to witamina K3.

Filochinon i menachinony to postaci naturalnie pojawiające się w pokarmowych źródłach. Witamina K1 jest obecna w produktach pochodzenia roślinnego i jest syntetyzowana przez rośliny, występuje przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych i warzywach z rodziny kapustnych.

Witamina K2 jest obecna głównie w mięsie, serze i jajach. Menachinony w zdecydowanej większości są produkowane przez bakterie zdolne do fermentacji żywności, bakterie jelitowe oraz bakterie beztlenowe, które wchodzą w skład mikrobioty jelitowej. W literaturze znajdujemy jednak informacje wskazujące, że synteza bakteryjna pokrywa jedynie niewielką część dziennego zapotrzebowania. Powodem jest niska dostępność biologiczna. Wspomniany wyżej menadion to syntetyczna forma witaminy K, która jest rozpuszczalna w wodzie.

Źródła witaminy K w diecie

Do najcenniejszych źródeł witaminy K1 zalicza się warzywa o ciemnozielonych liściach, tj.: kapusta włoska, jarmuż, brokuł, brukselka, szpinak, natka pietruszki. W mniejszych ilościach jest dostępna także w niektórych olejach roślinnych, a głównie w rzepakowym, sojowym oraz oliwie.

Witamina K2 występuje głównie w wątrobie, niektórych gatunkach serów i fermentowanych produktach mlecznych. W mniejszych ilościach jest dostępna w żółtkach jaj, rybach, pieczywie, a także przyprawach, takich jak bazylia i kolendra.

Przyczyny niedoboru witaminy K w organizmie

Witamina K występuje w wielu powszechnie dostępnych produktach spożywczych, które są obecne w codziennej diecie, dlatego niedobór witaminy K w organizmie nie zdarza się często. Może jednak wystąpić u osób stosujących dietę bogatą w produkty wysoko przetworzone, a ponadto może pojawić się u osób wybierających roślinny model żywienia.

Niedobór witaminy K może wiązać się z nieprawidłowościami podczas procesu trawienia lub zaburzeniami wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Może występować także w przypadku poważnych schorzeń jelit. Niedobory witaminy K mogą być także następstwem długotrwałej antybiotykoterapii. Wśród czynników zwiększających ryzyko niedoboru witaminy K wymienia się także przewlekłe zapalenie trzustki, rozległe urazy, zespół złego wchłaniania, niektóre choroby wątroby, niedrożność dróg żółciowych, a także może rozwinąć się po poważnych zabiegach operacyjnych.

witamina K vitama nature

Najczęstsze objawy niedoboru witaminy K

Objawami niedoboru witaminy K jest m.in. skłonność do krwawień, spowodowana niską aktywnością czynników krzepnięcia krwi. Wówczas obserwuje się wydłużony czas gojenia ran, łatwe powstawanie sińców, krwawienie z błon śluzowych oraz obfite miesiączki. Długotrwały niedobór witaminy K może prowadzić do poważnych skutków ze strony układu sercowo-naczyniowego i nerwowego. Jeżeli witamina K nie jest dostarczana w odpowiedniej ilości, może pojawić się zwiększona podatność organizmu na infekcje bakteryjne.

W literaturze znajdujemy potwierdzenie, że niskie spożycie witaminy K może powodować zwapnienie naczyń krwionośnych i kości. Niedobory witaminy K mogą przyczyniać się do obniżenia gęstości mineralnej kości i zmniejszenia masy kostnej. Wzrasta również ryzyko uszkodzeń chrząstki oraz występowania objawów choroby zwyrodnieniowej stawów.

Czy nadmiar witaminy K jest szkodliwy?

Jakie są symptomy nadmiaru witaminy K? Do tej pory przeprowadzono wyłącznie kilka badań dotyczących przyjmowania wyższych dawek witaminy K, jednak analizy nie wykazały, aby zwiększona jej ilość prowadziła do skutków ubocznych. Warto dodać, że noworodki są zdolne do metabolizowania dużych dawek witaminy K, dlatego podawanie im zwiększonej ilości w ciągu doby nie wywołuje niepożądanych rezultatów.

Choć nadmiar witaminy K jest rzadkim zjawiskiem, to może pojawić się w przypadku długotrwałego przyjmowania wysokich dawek substancji. Wówczas może wystąpić nadmierna potliwość i uczucie gorąca, a także ból serca, bóle wątroby i zaburzenia funkcjonowania wątroby.

Zapotrzebowanie na witaminę K

Głównym źródłem witaminy K w organizmie powinny być produkty spożywcze. Zapotrzebowanie różni się w zależności od wieku, płci oraz stanu fizjologicznego organizmu. Mając świadomość, że zarówno niedobór, jak i nadmiar witaminy K może mieć szkodliwe skutki, nie należy przekraczać maksymalnej zalecanej dziennej dawki, którą określono na poziomie 200µg. W polskich normach ustalono wystarczające dzienne spożycie, które wygląda następująco:

  • u niemowląt 0-6 miesięcy – 5 µg, a 7-11 miesięcy 8,5µg;
  • u dzieci w grupie wiekowej 1-3 – 15µg;
  • u dzieci w wieku 4-6 – 20µg;
  • u dzieci w wieku 7-9 – 25µg;
  • u chłopców i dziewcząt w wieku 10-12 lat – 40µg;
  • u chłopców i dziewcząt 13-15 – 50µg;
  • u chłopców 16-18 i dorosłych mężczyzn – 65µg;
  • u dziewcząt 16-18 – 55µg;
  • u dorosłych kobiet, podobnie jak u kobiet w ciąży i karmiących piersią zapotrzebowanie wynosi 55µg.

Kiedy wskazana jest suplementacja witaminy K?

Mając świadomość, kto jest szczególnie narażony na niedobór witaminy K, a także wiedząc, jakie są najcenniejsze źródła tej witaminy, warto zapobiegać występowaniu niedoboru odpowiednio wcześnie. Warto zwrócić szczególną uwagę na suplementację witaminy K w grupie kobiet w ciąży i w konsultacji z lekarzem prowadzących dobrać preparat, który pozwoli uzupełnić poziom witaminy K. Brak optymalnego poziomu witaminy K wiąże się z wyższym ryzykiem rozwoju anomalii kostnych i krwotoków u noworodków. Może być także przyczyną choroby krwotocznej noworodków.

Warto wspomnieć o niektórych grupach leków, które mogą przyczyniać się do rozwoju niedoboru witaminy K. Taka sytuacja może pojawić się podczas stosowania leków przeciwzakrzepowych, pochodnych kwasu salicylowego, niektórych antybiotyków, leków obniżających wchłanianie tłuszczu. Mając świadomość, że ich połączenie z witaminą K może prowadzić do niekorzystnych skutków, ewentualną suplementację należy omówić z lekarzem.

Witamina K w suplementach diety

Wiedząc, że brak odpowiedniej ilości witaminy K w organizmie może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia krwi, osłabienia kości i zachwiania równowagi organizmu, warto dbać o zachowanie optymalnego stężenia witaminy K z odpowiednim wyprzedzeniem. W tym celu należy wzbogacić dietę o składniki pokarmowe będące jej cennym źródłem. Jeżeli nie mamy takiej możliwości, warto rozważyć racjonalną suplementację.

1. Kozioł-Kozakowska A., Stochel-Gaudyn A., Fyderek K. Witamina K i jej rola w profilaktyce chorób dzieci w świetle nowych doniesień, Pediatria Polska, Volume 91, Issue 4, 2016, Pages 332-337, https://doi.org/10.1016/j.pepo.2016.03.003.
2. Karmańska A., Karwowski B. ROLA WITAMINY K W METABOLIZMIE KOŚCI. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVIII, 2015, 1, str. 106 – 115
3. Jarosz M., Rychlik E, Stoś K., Charzewska J. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. S. 185-189.

Przedstawiony materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady lekarskiej.
Opis stanowi informację o substancjach i ich możliwościach zastosowania na podstawie dostępnych informacji w artykułach naukowych (PubMed, Scorpus, Elsevier), Internecie, prasie, książkach naukowych. Materiał nie stanowi opisu suplementu diety, ani innego produktu zawierającego opisane składniki.
W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, że bardzo ważna jest zrównoważona i zbilansowana dieta. Nie przekraczaj zalecanej porcji dziennej, przechowuj suplement w miejscu niedostępnym dla małych dzieci. Zawsze czytaj etykiety, a na nich zalecenia i ostrzeżenia, a w razie wątpliwości zawsze konsultuj stosowanie z lekarzem.

Dawid Wróblewski
Dawid Wróblewski

Trener personalny, dietetyk. Swoją pasją zaraża i promuje zdrowy styl życia. Dokładnie wie jak ważne jest uzupełnianie niedoborów minerałów i witamin w codziennej diecie. Specjalizuję się w pracy z osobami, mającymi problem problem w ustaleniu realnych celów i osiąganiu trwałych rezultatów. Swój wolny czas spędza na swieżym powietrzu, miłośnik wysokich gór.

Jak oceniasz ten wpis blogowy?

Kliknij gwiazdkę, aby go ocenić!

Średnia ocena: 0 / 5. Liczba głosów: 0

Jeszcze nie ma głosów, twój może być pierwszy!

Poznaj nasze produkty

TE WPISY MOGĄ CIĘ ZAINTERESOWAĆ

inozytol vitama nature
Inozytol Właściwości, działanie, dawkowanie i opinie

Inozytol Inozytol to substancja zaliczana do grupy alkoholi cukrowych, która stosowana jest wspomagająco m.in. w zespole policystycznych jajników. Ponadto pomaga regulować pracę całego układu nerwowego, może regulować poziom cukru we krwi i niektórych hormonów. Jak inozytol działa na płodność i …

Inozytol Właściwości, działanie, dawkowanie i opinie

co to jest celuloza mikrokrystaliczna
Celuloza mikrokrystaliczna. Co to jest? Właściwości i działanie

Celuloza mikrokrystaliczna – Co to jest? Właściwości i działanie Celuloza mikrokrystaliczna staje się coraz chętniej stosowaną substancją w wielu gałęziach przemysłu spożywczego i farmaceutycznego. Ze względu na wiele możliwości jej wykorzystania warto bliżej poznać jej właściwości i mechanizm działania. Jakie …

Celuloza mikrokrystaliczna. Co to jest? Właściwości i działanie

magnez VitamaNature
Cytrynian magnezu. Co to jest? Opinie, Działanie i Właściwości

Cytrynian magnezu Magnez zaliczany jest do podstawowych pierwiastków mineralnych niezbędnych dla utrzymania zdrowia organizmu. Jego głównym źródłem powinna być zróżnicowana dieta, ale w niektórych przypadkach warto zwrócić uwagę na suplementy diety. Pojawia się wówczas pytanie: jakie formy magnezu są najlepiej …

Cytrynian magnezu. Co to jest? Opinie, Działanie i Właściwości

Shopping Cart
Dołącz do listy oczekujących Poinformujemy Cię, gdy produkt znów będzie dostępny. Podaj poniżej swój adres e-mail aby otrzymać powiadomienie o dostępności produktu.
Scroll to Top